Cmentarz parafialny w Gdyni-Oksywiu

Kto jest pochowany na cmentarzu

Wiele grobów należy do oficerów marynarki i ludzi związanych z morzem:

• komandorowie porucznicy Julian Czerwiński (1914-1991), również pisarz i historyk, Jacenty Dehnel (1911-1984), Borys Karnicki (1907-1985), Ludwik Lichodziejewski (1904-1974), Edmund Pappelbaum (1912-1997) i Władysław Salamon (1897-1986)
• komandor podporucznik Stanisław Kukiełka (1894-1974), który w obronie Helu dowodził Dywizjonem Artylerii Nadbrzeżnej
• Mieczysław Filipowicz (1905-1991), konstruktor okrętów, kierował stoczniami w Gdyni i Elblągu

Przed wojną na cmentarzu pochowano kpt. mar. Michała Wilkickiego, szefa Wydziału Ogólnego Kierownictwa Marynarki Wojennej. Leży tu także Józef Jaworski (1903-1939), olimpijczyk lekkoatleta i architekt, który zginął w walkach z Niemcami na Kępie Oksywskiej.

Osobną grupę tworzą działacze społeczni i prawnicy:

• Antoni Abraham (1869-1923), działacz i pisarz ludowy
• ks. Antoni Muchowski (1842-1915), proboszcz, uczestnik powstania styczniowego i działacz społeczny
• Hilary Ewert-Krzemieniewski (1885-1951), adwokat, wicewojewoda pomorski
• Bernard Chrzanowski (1861-1944), adwokat, senator II RP i kurator Okręgu Szkolnego Poznańskiego

Chrzanowskiego ekshumowano w 1986 r. z cmentarza w Skolimowie pod Warszawą i przeniesiono na Oksywie. Wśród pochowanych są też aktor Stefan Iżyłowski (1935-2016) oraz Anna Przybylska (1978-2014), aktorka i fotomodelka.

Historia najstarszej nekropolii Gdyni

Do dwudziestolecia międzywojennego zachowały się na cmentarzu mogiły z XVII-wiecznych wojen ze Szwecją. Do najstarszych grobów należy dziś mogiła ks. Joachima Krupki (1803-1867), XIX-wiecznego proboszcza parafii. Krajobraz i historię tego miejsca opisywali Stefan Żeromski, Maria Dąbrowska i Melchior Wańkowicz.

Jeszcze przed wojną chowano tu żołnierzy Marynarki Wojennej służących na Oksywiu. We wrześniu 1939 r. spoczęło na cmentarzu kilkudziesięciu obrońców Wybrzeża, wśród nich marynarze z okrętów ORP Mazur i ORP Nurek. Inny cmentarz związany z marynarką wojenną opisujemy w materiale o cmentarzu Marynarki Wojennej w Gdyni.

Cmentarz figuruje w rejestrze zabytków województwa pomorskiego (decyzja nr A-1605 z 16.08.1996, za Wikipedią).

Jak odwiedzić cmentarz

Cmentarz leży na stoku nad portem Marynarki Wojennej, za kościołem św. Michała Archanioła. Godziny otwarcia i zasady korzystania z niego ustala parafia, więc sprawdź je u niej przed wizytą. Tam też zapytaj o położenie konkretnego grobu.

Teren jest pochyły, dlatego wybierz stabilne buty, zwłaszcza po deszczu lub zimą. To czynna nekropolia: obowiązuje cisza i szacunek dla rodzin.

Fot. Sfora Aresa, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons